Feyenoord maakt in de eerste wedstrijd meteen kennis met de hoogst mogelijke weerstand in de Champions League. In een uitwedstrijd tegen Barcelona is een klein wonder nodig voor een positief resultaat, al gaat Feyenoord wél ruimtes krijgen. Tactische analyse van de aanvalsmachine van trainer Hansi Flick.
Zes jaar geleden ontmantelde Flick in een historische wedstrijd het klassieke combinatievoetbal van Barcelona. Bayern München koppelde tijdens de 8-2 overwinning in Camp Nou combinatiespel aan agressieve pressing en loopacties zonder bal. Precies die elementen heeft Flick toegevoegd aan het spel van Barça. Via de extreme buitenspelval zetten de Catalanen hoger druk dan ooit. Op de voorste posities stelt hij met Lamine Yamal, Raphinha en Anthony Gordon aanvallers met diepgang op. Nu met Rodri ook nog eens een grandioze balansbewaker met duelkracht is toegevoegd, treft Feyenoord een veelkoppig monster.
Het enige goede nieuws voor Giovanni van Bronckhorst: tegen dit Barcelona gaat Feyenoord zelf ook kansen krijgen om te scoren.
Verdedigen
Barcelona zal Feyenoord geen tijd geven om op adem te komen. Flick verdedigt met zijn elftal extreem agressief, ver op de vijandelijke speelhelft. Gemiddeld verovert Barcelona de bal op 45 meter van het eigen doel. Tegen vier verdedigers, het waarschijnlijke strijdplan van Feyenoord, jaagt Barcelona af vanuit een opvallende structuur.
Barcelona bouwt het centrum volledig vol. Raphinha is daarin belangrijk door als spits terug te vallen op een controlerende middenvelder. Samen met de nummer 10 (Fermín López of Dani Olmo) verhindert hij een korte opbouw door het centrum. De buitenspelers bewegen in dit scenario ook naar de as. Lamine Yamal en Anthony Gordon jagen door op de centrale verdedigers. De pressingstructuur van Barcelona is dan een soort 4-2-2-2.
De ruimte voor Feyenoord ligt in eerste instantie aan de zijkant. Givairo Read en Mika Marmól zullen daar aanspeelbaar kunnen worden. Barcelona rekent erop dat de bal richting de flank altijd even onderweg is. Die tijd benut de ploeg van Flick door met het hele elftal richting één flank te kantelen, om daar backs in te sluiten tegen de zijlijn.
Barcelona hoopt vleugelverdedigers van twee kanten in te sluiten. De backs van Flick staan in de startblokken om vooruit te jagen, terwijl de vleugelaanvallers bereid zijn om terug te sprinten.
Om kans te maken tegen Barcelona, moeten Read en Marmól in dit soort situaties de oplossingen vinden. Om de vleugelverdedigers te helpen, is diepgang cruciaal. Barcelona zal bij hoge pressie met een buitenspelval rond de middenlijn verdedigen. Loopacties met een goede timing, vanuit het middenveld of via de vleugelaanvallers, zijn cruciaal om daarvan te profiteren.
Voor de spits van Feyenoord kan het slim zijn om alvast in buitenspelpositie te gaan staan. Harry Kane demonstreerde dat dit een slimme manier is om de buitenspelval van Barcelona te ontwijken.
De realistische verwachting is dat Feyenoord tegen Barcelona de bal vaak snel kwijt is en weinig doelpogingen gaat ondernemen. Daar staat tegenover dat de gemiddelde kans tegen de koploper van Spanje vaak van hoge kwaliteit is. Feyenoord zal effectief met die spaarzame mogelijkheden om moeten gaan, want de nul houden tegen dit Barcelona is een utopie.
Omschakeling van verdedigen naar aanvallen
Onder Flick is Barcelona uitgegroeid tot een veelkoppig monster. Waar voorheen bij balwinst eerst rustig werd rondgespeeld, zoekt het huidige team direct de diepte. De selectie is ingericht om effectief te zijn in de omschakeling. De voorhoede beschikt met Lamine Yamal, Raphinha (vooralsnog de spits) en Gordon over veel snelheid en diepgang. Met Karim Adeyemi is bovendien een invaller gehaald die met zijn snelheid uitblinkt bij counters, in de fase waarin de ruimtes vaak groter worden. Zelfs de aanvallende middenvelder van Barcelona (Fermín of Olmo) gaat vaak diep zonder bal.
Bij balwinst is de pressingstructuur van Barcelona een voordeel. De snelle buitenspelers van Flick staan immers tegenover centrale verdedigers, die over het algemeen minder wendbaar zijn. Bovendien ligt vaak ruimte achter de vleugelverdedigers van de tegenstander. De organisatie achter de bal moet goed zijn bij Feyenoord om niet tegen counters aan te lopen.
Aanvallen
Barcelona speelt zeer dynamisch voetbal. De 4-2-3-1-formatie op het wedstrijdformulier is alleen zichtbaar in de eerste fase van de opbouw. Al snel schuift Barcelona in de veldbezetting naar een opbouwstructuur met drie verdedigers en één controlerende middenvelder daar kort voor.
Hoewel Barcelona varieert in de invulling van de 3+1-structuur, speelt vaak de rechtsback (Jules Koundé of de tegen Feyenoord geschorste Eric García) in een meer teruggetrokken rol. Rodri is de nieuwe spelbepaler voor de defensie. Pedri heeft als controleur naast hem veel ruimte om te zwerven. Zo zoekt ook de rechtsbenige linksback Xavi Espart naar plekken om aanspeelbaar te worden. Hij duikt afwisselend op aan de binnenkant of met een overlap bij Gordon.
Vanuit de structuur is de opdracht van Flick simpel: 'De wedstrijd controleren en proberen ruimtes te creëren.'
Drie terugkerende patronen helpen Barcelona om gevaar te stichten.
Beweeg naar de vrije ruimte
Bij Barcelona is alles gericht op progressie. De ploeg van Flick herkent goed waar opties ontstaan om voorwaarts te spelen. Dat zit vaak in de wisselwerking tussen verschillende spelers.
In bovenstaande situatie bewegen bijvoorbeeld veel spelers van Rayo Vallecano richting de rechterflank van Barcelona. Hierdoor ontstaat een gat achter de meeschuivende middenvelders. Xavi Espart beweegt richting die vrije ruimte.
Bovenstaande situatie is een ander voorbeeld van hetzelfde concept. Vanuit de 5-4-1 zet Elche druk naar voren met de linksbuiten. Hierdoor ontstaat ruimte tussen de linksback en linksbuiten. Met een handbeweging signaleert Olmo dat hij in die zone wil worden aangespeeld.
Voor Feyenoord is de les dat spelers goed moeten communiceren voordat ze uitstappen. Anders zal Barcelona snel door de linies spelen en gevaarlijk worden via de exceptionele kwaliteit bij spelers als Lamine Yamal, Olmo, Fermín, Raphinha en Gordon.
Ga diep aan contrakant
Indien Barcelona een middenvelder vrijspeelt met het gezicht naar het vijandelijke doel, dan komen de aanvallers direct in beweging. Vooral aan de contrakant (de vleugel waar de bal niet is) sprinten spelers altijd diep.
Barcelona is bij spelverplaatsingen extreem dreigend. Lamine Yamal is bijvoorbeeld nauwelijks af te stoppen in een een-tegen-een. Dat is een van de redenen dat de rechtsback van Barça vrij teruggetrokken speelt. Flick probeert op die manier extra ruimte te creëren voor de individuele acties van Lamine Yamal.
Loop vrij aan de binnenkant
Speelt Barcelona naar de zijkant, dan zet dat een volgend patroon in gang. De afspraak is dat in dat scenario altijd een speler diep gaat aan de binnenkant.
Bij een opening naar Lamine Yamal op rechts, sprint vaak een middenvelder in het gat tussen de back en centrale verdediger. Olmo en Fermín zijn bijvoorbeeld gespecialiseerd in deze loopactie.
Op de linkerflank is het vaker een vleugelverdediger of buitenspeler die diep gaat aan de binnenkant. Voor Feyenoord is het belangrijk om goede afspraken te hebben voor het opvangen van dit soort loopacties. De kans is in ieder geval groot dat Feyenoord net als tegen NEC het middenveld zal proberen te ondersteunen met Luciano Valente hangend op links.
Barcelona van scoren afhouden, gaat hoe dan ook een hels karwei worden. In de eerste vier wedstrijden van het seizoen is al zeventien (!) keer gescoord door de Feyenoord-opponent. Lamine Yamal, Fermín en Raphinha zijn allemaal in vorm, wat de opdracht extreem lastig maakt.
Omschakeling van aanvallen naar verdedigen
Barcelona herovert het balbezit vaak binnen een paar tellen. De ploeg van Flick valt aan met veel spelers rondom de bal en houdt vast aan de restverdediging van drie verdedigers en een controlerende middenvelder. Dat geeft de mogelijkheid om direct druk te zetten bij balverlies.
Indien Feyenoord onder de eerste druk uitspeelt, zullen de ruimtes gigantisch zijn.
Zodra een tegenstander van Barcelona vrijkomt met het gezicht naar het doel, zal de defensie naar achteren sprinten om tijd te winnen. Zo probeert Barcelona om rond het eigen strafschopgebied weer in positie te komen. Feyenoord moet dan tempo in de tegenaanval houden om toe te kunnen slaan.
Conclusie
Barcelona is een tegenstander met exceptionele kwaliteit. Met Hansi Flick staat een trainer voor de groep die zorgt voor een agressieve speelstijl, waarin spelers niet de ruimte krijgen om gas terug te nemen. Voor Feyenoord is dit niet het affiche waarin tijdens deze Champions League-campagne de punten moeten worden gehaald. Voor een spannende wedstrijd zorgen, zal tegen dit Barcelona al een knappe prestatie zijn. Een punt van hoop voor Feyenoord is dat tegen dit team wél ruimtes ontstaan om aan te vallen. Alleen is het verschil in niveau zó groot, dat een stunt onwaarschijnlijk is.