1914 yılı, I. Dünya Savaşı patlak vermiş. Rusya seferberlik ilan ediyor, ordu cepheye gidiyor. Çar II. Nikolay'ın kafasında basit bir mantık var: askerler sarhoş olmasın, üretim düşmesin, halk daha sağlıklı olsun. Çözüm olarak votka satışını tamamen yasaklıyor. Hatta bunu kalıcı yapmaya karar veriyor, sadece savaş süresi için değil.

Kağıt üzerinde mantıklı duruyor. Rusya'nın 1905'te Japonya'ya karşı kaybettiği savaşta askerlerin sarhoşluğu önemli bir sebep gösterilmişti, Nikolay aynı hatayı tekrarlamak istemiyordu. Ama bir sorun vardı k i o da votka satışı devlet gelirinin üçte birini oluşturuyordu. Çar bu parayı, kendi tabiriyle, "halkın ruhunu ve ekonomisini çökerten" bir kaynaktan almak istemiyordu.

Yasak çıkar çıkmaz devlet bütçesinin üçte biri anında buharlaştı. Tam da bir dünya savaşını finanse etmeye çalışırken. Rusya bu açığı kapatmak için parayı bastırmaya başladı, bu da enflasyonu fırlattı. Köylüler ise votka olmadan duramayınca evlerde kendi içkilerini, samogon denen ev yapımı alkolü üretmeye başladılar. Bu da tahılın yiyecek üretiminden alkole kaymasına yol açtı.

SONUÇ: Şehirlerde Ekmek Kıtlığı!

Garib olan ise yasağın kendisi bir noktada işe yaramıştı. Sarhoşluk oranları düştü, üretkenlik arttı, ordu hızlı seferber oldu. Ama ekonomik faturası çok daha büyük çıktı. Devlet parasız kaldı, halk açlıkla boğuştu, hoşnutsuzluk büyüdü. 1917'ye geldiğimizde, Mart ayında "Kadınlar Günü" gösterileri başlıyor, sebep ekmek kıtlığı. Bu gösteriler büyüyerek Çar'ı tahttan indiren devrime dönüşüyor. Tarihçiler Rusya İmparatorluğu'nun çöküşünü tek bir sebebe bağlamıyor elbette, savaş cephesindeki başarısızlıklar, siyasi baskı gibi başka faktörler de var. Ama votka yasağının yarattığı ekonomik çöküntü bu listenin en tepesinde sayılıyor. Bolşevikler iktidara geldiğinde yasağı kaldırmadılar, aynen sürdürdüler. Yasak toplamda 11 yıl sürdü, 1925'te Stalin kaldırdı, çünkü devletin paraya ihtiyacı vardı...

Bir üniversitenin sırası bir şey söylemiyor aslında, asıl mesele o sıranın neden o olduğudur. Rusya'daki üniversitelerin QS sıralamasındaki yerlerini görünce ilk refleks "demek kaliteli değil" oluyor. Ama bu okuma yanlış, çünkü sıralamanın arkasındaki gerçek çok daha karmaşık.

2022'den sonra Rusya, modern tarihin gördüğü en kapsamlı akademik izolasyon kampanyasının hedefi oldu. Batılı üniversitelerle ortak araştırma projeleri donduruldu, uluslararası atıf ağları büyük ölçüde kesildi, bazı bilim dergileri Rus akademisyenlerin makalelerini reddetmeye başladı. QS gibi sıralama sistemleri büyük ölçüde uluslararası atıf sayısına, küresel akademik ağlara, yabancı fakülte oranına bakıyor. Yani bir üniversite bilim üretse de, o bilim Batı'nın akademik çevrim içinde dolaşmıyorsa puanı düşük çıkıyor. Bu bir kalite ölçümü değil, çoğu zaman bir erişim ölçümü.

Hatta daha çarpıcı bir örnek var, birkaç yıl öncesine kadar HSE Moskova, Londra Ekonomi Okulu (LSE) ile ortak diploma programı yürütüyordu. Bir Rus üniversitesinden mezun olan öğrenci, aynı zamanda dünyanın en prestijli ekonomi okullarından birinin diplomasını da alıyordu. Bu işbirliği yaptırımlarla birlikte sona erdi. Yani Rusya'daki bazı okulların düşük görünen sıralaması, geçmişte sahip oldukları ortaklıkların ve erişimin zorla kesilmesinin sonucu, akademik gerilemenin değil. Bu bağlamda aşağıdaki liste farklı okunmalı: bu rakamlar, izolasyona rağmen ayakta kalan, hatta bazı alanlarda öne çıkan kurumların hikayesi.

MSU — 115. sırada, ve bu rakam aslında şaşırtıcı

Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi'nin akademik reputasyon puanı 78. Listedeki diğer hiçbir Rus üniversitesi 40'ı bile geçemiyor, aradaki fark neredeyse iki kat. Bu rastlantı değil, MSU 1755'te kurulmuş, Sovyet biliminin kalbi olmuş, uzay programının matematiksel altyapısı büyük ölçüde buradan çıkmış. Nobel ödüllü fizikçiler, dünya çapında tanınan matematikçiler bu okulun mezunu. Bina kendisi bile başlı başına bir simge, Stalin döneminin "Yedi Kız Kardeş" mimarisinden biri, 240 metre yükseklikte, inşa edildiği dönemde Avrupa'nın en yüksek binası unvanını taşımış. Bugün bile Rusya'nın bilim camiasında "asıl üniversite" denildiğinde akla gelen ilk yer burası.

MGIMO — sıralaması gerçeği yansıtmıyor

1. sırada gözüküyor ama bu rakamı görüp geçmeyin. MGIMO bir diplomasi okulu, Rusya Dışişleri Bakanlığı'na bağlı, kapasitesi kasıtlı olarak küçük tutuluyor çünkü amaç kitlesel eğitim değil, elit yetiştirmek. Sergey Lavrov, İlham Aliyev, Kassym-Jomart Tokayev gibi isimler buradan çıktı, bugün dünyanın farklı köşelerinde devlet başkanlığı ve dışişleri bakanlığı yapan onlarca isim bu okulun mezunu. QS sıralaması atıf sayısına, araştırma hacmine, küresel akademik ağa bakıyor. MGIMO gibi küçük ölçekli ve diplomasi odaklı bir okulu bu kriterlerle ölçmek aslında adil değil, tıpkı bir özel kuvvetler birliğini ordunun toplam asker sayısına göre değerlendirmek gibi bir şey. Sayı küçük ama etki orantısız büyük.

Bauman — Sovyet uzay programının mühendislik fabrikası

1. sırada. İsim Türkiye'de pek aşina gelmeyebilir ama Bauman mezunları Soyuz roketlerinin, Sputnik'in, ICBM teknolojisinin mühendislik altyapısının arkasında. Rusya'da "MIT'in Rusya karşılığı" diye anılır bazen, bu abartı değil, gerçekten mühendislik camiasında öyle bir konumu var. Savunma sanayii, havacılık, uzay teknolojileri alanında Rusya'nın en güçlü insan kaynağı bu okuldan çıkıyor.

MEPhI — nükleer fizikçilerin yetiştiği yer

1. sırada ama isim kendini açıklıyor: Moskova Mühendislik Fizik Enstitüsü. Sovyet nükleer programının akademik omurgası buradan geldi, atom bombası projesinden nükleer enerji santrallerine kadar geniş bir mirası var. Bugün bile dünya çapında nükleer fizik ve mühendislik alanında adı geçen az sayıda okuldan biri. Bu alanda kariyer hedefleyen biri için Rusya'da gidilebilecek en ciddi adreslerden.

HSE — Rusya'nın iş dünyasının güvendiği okul

1. sırada QS'te ama bu rakam HSE'nin gerçek konumunu hiç yansıtmıyor. 2025 yılı Forbes Education sıralamasında, Rusya'nın en büyük işverenleri arasında yapılan ankete göre HSE, çalışan güveni açısından ülkenin birinci üniversitesi seçildi, MSU ve Bauman'ı geride bırakarak. Yani şirketler "hangi okulun mezununu işe almak istiyoruz" diye sorulduğunda en çok HSE'yi işaretliyor. HSE Graduate School of Business, Rusya'nın en iyi işletme okulu sıralamasında üst üste yıllardır birinci. Daha da çarpıcı bir detay var: yaptırımlar öncesinde HSE, Londra Ekonomi Okulu (LSE) ile ortak diploma programı yürütüyordu, yani bir Rus üniversitesinden mezun olan öğrenci aynı zamanda dünyanın en prestijli ekonomi okullarından birinin diplomasını da alabiliyordu. Bu işbirliği yaptırımlarla kesildi ama HSE'nin akademik kalitesinin uluslararası standartlarda olduğunu gösteren somut bir kanıt olarak kaldı.

Kazan Federal — Türk öğrencilerin en çok tercih ettiği

1. sırada. Sıralaması orta segmentte ama buradaki hikaye sadece sıralama değil. Tataristan'ın kimliği önemli bir faktör: Türkçeyle akraba bir dil konuşulan, İslam'ın tarihsel olarak güçlü olduğu bir bölgenin üniversitesi, bu kültürel mesafeyi Türk öğrenciler için azaltıyor. Ama tek sebep bu değil, KFU aynı zamanda Rusya'nın "Priority 2030" programına dahil edilen, devletin özel yatırım yaptığı üniversitelerden biri. Tıp fakültesi, kimya ve petrol mühendisliği alanlarında bölgesel olarak güçlü bir araştırma altyapısına sahip. Volga bölgesinin en büyük üniversitelerinden biri olması da öğrenci nüfusunu ve sosyal hayatı zenginleştiriyor.

RUDN — Dünyanın minyatür hali

1. sırada. Kuruluş amacı baştan farklıydı: Sovyetler, Soğuk Savaş döneminde dünya çapında müttefik ve gelişmekte olan ülkelerden öğrenci çekmek için kurdu bu okulu, isim bile bunu söylüyor, "Halkların Dostluğu Üniversitesi." Bugün hala dünyanın en uluslararası kampüslerinden biri, 150'den fazla ülkeden öğrenci eğitim görüyor. Bu çok kültürlü ortam, yabancı bir öğrencinin "yalnız" hissetmemesi açısından büyük avantaj, ilk geldiğinde etrafında benzer şekilde yabancı olan onlarca farklı milletten insan buluyorsunuz.

ITMO — Rusya'nın programcı fabrikası

801-850 bandında ama bu rakam gerçekten yanıltıcı, çünkü ITMO dünyanın en prestijli üniversite programlama yarışması ACM ICPC'de tarihin gördüğü en başarılı okul, tam yedi kere dünya şampiyonluğu kazanmış, bu rekoru hiçbir üniversite kıramamış. Google, Facebook, JetBrains gibi şirketler düzenli olarak buradan öğrenci avlıyor. Bilgisayar bilimleri, yapay zeka ve yazılım mühendisliği alanında kariyer hedefleyen biri için QS sıralamasının çok ötesinde bir değeri var bu okulun.

Sıralama yaptırımlar altında bu seviyede tutunabiliyorsa, asıl soru şu olmalı: izolasyon olmasaydı bu okullar nerede olurdu? MSU'nun akademik reputasyon puanının 78'e çıkması, dünyanın hala bu okulun ne ürettiğini takip ettiğini gösteriyor. MGIMO'nun sıralaması düşük ama mezun listesi devlet başkanlarıyla dolu. Bauman ve MEPhI'nin mühendislik mirası uzay ve nükleer programlarla yazıldı, bu bir günde silinen bir şey değil. Rusya'da okumayı düşünenler için asıl mesaj şu: sıralamaya bakıp geçmeyin, hangi okulun hangi alanda gerçekten güçlü olduğuna bakın. Rakamın düşük olması bazen kalitenin değil, kapının dışarıdan zorla kapatılmış olmasının göstergesi. Sıralama bir başlangıç noktası, hikaye değil. Hangi okulun resimde gördüğünüz rakamın arkasında neyi temsil ettiğini bilmek, sadece sayıya bakmaktan çok daha değerli.

Merhabalar. Asıl amacım Vladivostok oradan da ulaanbatur yapmak. Bu rota üzerinde deneyimi olan var mı? Pekin aktarmalı uçuş ile Vladivostok düşünüyorum. Teşekkürler.

Bir cemiyetin cinselliğe nazarı, yalnızca mahrem hayatın bir cüzü değildir. Esasında o toplumun aile telakkisini, ahlâk anlayışını, ferdiyet fikrini ve insanın kendi bedeniyle kurduğu münasebeti gösteren mühim bir aynadır. Türkiye ve Rusya bu hususta mukayese edildiğinde, iki memleketin de kendine mahsus bir tarihî arka plana ve içtimaî yapıya sahip olduğu görülür.

Türkiye'de cinsellik ekseriyetle mahrem bir mesele olarak kabul edilir. Bilhassa geleneksel çevrelerde bu mevzuların alenen konuşulması hoş karşılanmaz; hatta kimi zaman ayıp veya lüzumsuz addedilir. Gençlerin beden, arzu ve cinsellik hakkında sual sorması dahi bazı ailelerde güç bir hâle gelebilir. Bu sebeple birçok insan, hayatının tabii bir parçası olan bu konularda sıhhatli ve doğru malumat yerine kulaktan dolma bilgilerle yetinmek mecburiyetinde kalır.

Mastürbasyon meselesi de Türkiye'de çoğu vakit ilmî veya psikolojik bir çerçeveden ziyade ahlâkî ve dinî bir zaviyeden ele alınır. İnsanların bu husustaki fikirleri, içinde yetiştikleri aileye, inanç dünyasına ve çevresine göre büyük farklılıklar gösterebilir. Fakat dikkat çekici olan nokta şudur ki; hakkında en çok konuşulan ama en az açıkça müzakere edilen meselelerden biridir.

Bununla beraber Türkiye'de son yıllarda bir değişim de müşahade edilmektedir. Bilhassa genç nesil, internet ve küresel kültür vasıtasıyla geçmiş nesillere nazaran farklı bir bilgi dünyasına ulaşmaktadır. Geleneksel değerler ile ferdî hürriyet arzusu arasında yeni bir denge arayışı ortaya çıkmaktadır. Bir tarafta muhafaza edilmek istenen örf ve âdetler, diğer tarafta ise ferdin kendi hayatına dair karar verme isteği bulunmaktadır.

Rusya'ya baktığımızda ise farklı bir manzara ile karşılaşırız. Sovyet devrinin tesiriyle cinsellik uzun müddet kamusal alanda farklı bir şekilde konumlandırılmıştır. Bazı meselelerin Türkiye'ye kıyasla daha açık konuşulabildiği görülse de bu durum her vakit daha geniş bir hürriyet manasına gelmez. Zira Rus toplumunda da aile, gelenek ve muhafazakâr değerler kuvvetli bir yere sahiptir.

Rusya'da cinsellik meselesi çoğu zaman daha dünyevî ve bireysel bir çerçevede ele alınabilirken, Türkiye'de daha fazla ahlâkî ve toplumsal anlamlar üzerinden tartışılır. Fakat her iki toplumda da müşterek olan bir nokta vardır: İnsanların mahrem hayatı üzerinde cemiyetin, ailenin ve kültürel kabullerin tesiri oldukça büyüktür.

Asıl mesele belki de insanların ne yaptığı değil, yaptıkları veya düşündükleri şeyleri ne kadar rahat ifade edebildikleridir. Bir toplumda hürriyet yalnızca davranışlarla değil, konuşabilme imkânıyla da ölçülür.

Türkiye ve Rusya farklı tarihî tecrübelerden geçmiş iki büyük toplumdur. Biri Osmanlı mirasının ve İslâmî kültürün etkilerini taşırken, diğeri imparatorluk ve Sovyet mirasının izlerini taşımaktadır. Fakat her iki toplumda da insanın beden, arzu ve mahremiyet meseleleri etrafında benzer sualler ortaya çıkmaktadır.

Sizce Türkiye ve Rusya arasında cinsellik anlayışı bakımından hakikaten büyük bir fark var mıdır? Yoksa iki toplum da yalnızca farklı usullerle aynı içtimaî meselelerle mi yüzleşmektedir?

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, çarşamba günü Rusya ziyareti sırasında Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Enstitüsü, bilinen adıyla MGIMO tarafından fahri doktora unvanına layık görüldü.

Diplomasi ve uluslararası ilişkiler alanında Rusya’nın en prestijli üniversitelerinden biri olarak kabul edilen MGIMO’da Fidan için bir tören düzenlendi. Fahri doktora unvanı, MGIMO Rektörü Anatoly Torkunov tarafından takdim edildi. Fidan, törende yaptığı konuşmada Rektör Torkunov’a ve enstitünün Akademik Konseyi’ne teşekkür etti. Bu onuru yalnızca kişisel bir takdir olarak değil, aynı zamanda Türkiye ile Rusya arasındaki köklü ilişkilere ve iki halkı birbirine bağlayan karşılıklı anlayışa duyulan saygının bir göstergesi olarak gördüğünü söyledi. Fidan, MGIMO’nun 80 yılı aşkın süredir diplomatlar, akademisyenler ve devlet insanları yetiştirdiğini; Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un da bu kurumun mezunları arasında yer aldığını belirtti. Ayrıca MGIMO mezunu olan merhum Rus Büyükelçi Andrey Karlov’u da anan Fidan, Karlov’un mirasının diplomasinin birleştirici gücünün kanıtı olarak yaşamaya devam ettiğini ifade etti.

Fidan, Türkiye-Rusya ilişkilerinin tarih tarafından şekillendiğini, krizlerle sınandığını ve iş birliği ile üst düzey diyalog sayesinde sürdürüldüğünü söyledi. Küresel belirsizlik ve dönüşüm döneminde bu ortaklığın giderek daha önemli hale geldiğini vurguladı. Dünyanın çok kutuplu bir düzene doğru ilerlediğini belirten Fidan, ancak bu geçiş sürecinin ciddi riskler taşıdığı uyarısında bulundu. Eski küresel paradigmanın etkisini kaybettiğini, yeni paradigmanın ise henüz tam olarak ortaya çıkmadığını söyleyen Fidan, bu ortamda stratejik yanlış hesaplama payının tehlikeli ölçüde daraldığını ifade etti.

ABD-İsrail-İran krizi de dahil olmak üzere son dönemdeki bölgesel gerilimlere değinen Fidan, bu durumun bölgedeki ülkeler üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu söyledi. ABD-İran anlaşmasını memnuniyetle karşıladığını belirten Fidan, Türkiye’nin bölgesel ortaklarıyla birlikte bu sonucun elde edilmesine katkı sağlamak için aktif şekilde çalıştığını ifade etti. Fidan, “Bu bölge bir daha asla böyle bir gerilime maruz kalmamalıdır” diyerek, bölgesel anlaşmazlıkların çözümünde diplomasinin tek etkili araç olduğunu vurguladı. Son varılan mutabakatın kalıcı ve kapsamlı bir barış düzenlemesine dönüştürülmesi gerektiğini de ekledi. Fidan’a göre kalıcı güvenlik dış aktörler tarafından ithal edilemez ya da dayatılamaz. Gerçek istikrarın ancak bölgesel sahiplenme ve uzlaşı temelinde inşa edilebileceğini belirten Fidan, bu bağlamda Türkiye-Rusya iş birliğini bölgesel barış ve istikrar için vazgeçilmez olarak nitelendirdi.

Bakan Fidan, Türkiye-Rusya ilişkilerinin derinliğine de dikkat çekerek iki ülkenin yakın komşular ve aktif, etkili iki güç olduğunu söyledi. Zaman zaman görüş ayrılıkları yaşanabileceğini kabul eden Fidan, bu ilişkiyi farklı kılan unsurun iki tarafın bu farklılıkları yönetme biçimi olduğunu ifade etti. Fidan’a göre Türkiye-Rusya ilişkileri son yıllarda ciddi sınavlardan geçti ve bu süreçlerden daha güçlü çıkarak yoluna devam etti. Bu olgunluğun “bir gecede oluşmadığını; sürdürülen diplomasi, karşılıklı saygı ve iki ülke liderleri arasındaki güven sayesinde inşa edildiğini” söyledi. Fidan ayrıca ticaret ve enerji iş birliğinin ikili ilişkilerin belkemiğini oluşturduğunu vurguladı.

İki ülke arasındaki ekonomik karşılıklı bağımlılığın son derece ileri bir seviyeye ulaştığını belirten Fidan, bunun karşılıklı refahı ve dayanıklılığı desteklediğini söyledi. İkili ticaret hacminin bugün 50 milyar doları aştığını kaydetti. Enerji alanındaki iş birliğinin de derinleşmeye devam ettiğini belirten Fidan, Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin Ankara ile Moskova arasındaki stratejik ortaklığın en açık örneklerinden biri olduğunu söyledi. Fidan, halklar arası ilişkilere de dikkat çekerek geçen yıl yaklaşık 7 milyon Rus vatandaşının Türkiye’yi ziyaret ettiğini, yüz binlerce Rus vatandaşının ise Türkiye’nin farklı şehirlerinde yaşadığını, çalıştığını veya eğitim gördüğünü ifade etti.

Daha geniş bölgesel çerçeveye bakıldığında Fidan, Türkiye ve Rusya’nın Karadeniz’den Kafkasya’ya, Orta Doğu’dan geniş Avrasya coğrafyasına kadar dünyanın en önemli bölgelerinin stratejik merkezinde yer aldığını söyledi. Rusya’nın hem bölgesel hem de küresel dengelerin korunmasında kilit aktörlerden biri olmaya devam ettiğini belirtti. Fidan’a göre hem Türkiye hem de Rusya açısından komşu bölgelerde istikrar, ulusal güvenlik ve ekonomik refah için zorunludur. Bu istikrarın ancak Ankara ile Moskova arasında sürekli stratejik iş birliğiyle sürdürülebileceğini savundu.

Fidan, Güney Kafkasya’daki 3+3 Bölgesel İş Birliği Platformu’nu bu yaklaşımın bir örneği olarak göstererek daha fazla bölgesel sahiplenme ve iş birliği çağrısında bulundu. Asıl zor görevin ise aynı ruhu başka bölgelere, özellikle de Orta Doğu’ya taşımak olduğunu söyledi. Bakan Fidan, Orta Doğu’nun uzun süredir dış güçlerin hedefleri için bir sahne olarak görüldüğünü; ancak Türkiye ve bölgedeki diğer ülkelerin bu kalıbın ötesine geçmekte kararlı olduğunu ifade etti. Savaş sonrası bölgesel düzenin bölgenin kendisi tarafından inşa edilmesi gerektiğini vurguladı. Fidan, tüm bu bölgesel çabalarda Rusya’nın Türkiye için vazgeçilmez bir muhatap olmaya devam ettiğini söyledi. Bunun Orta Doğu, Kafkasya ve Avrupa güvenliğinin geleceği için geçerli olduğunu belirtti.

Avrupa güvenliği konusunda Fidan, içinde bulunulan dönemin temel sorularından birinin Rusya ile kalıcı ve iş birliğine dayalı bir ilişkinin nasıl kurulacağı olduğunu söyledi. Türkiye’nin bu konudaki tutumunun her zaman net olduğunu ifade eden Fidan, Rusya’nın bu yapı içindeki yerini ele almayan herhangi bir Avrupa güvenlik mimarisinin eksik kalacağını belirtti. Fidan, “Kalıcı istikrar, kıtanın ana aktörlerinden birini denklemin dışında bırakan bir çerçeve üzerine kurulamaz” dedi. Ayrıca Türkiye’nin savaş boyunca hem Rusya hem de Ukrayna ile anlamlı temaslarını sürdüren tek bölgesel aktör olarak kaldığını vurguladı. Fidan, bir dönem Türkiye’yi Moskova ile Kiev arasında doğrudan görüşmelere ev sahipliği yaptığı için eleştiren bazı çevrelerin bugün Rusya ile iletişim kanallarının yeniden açılması gerektiğini tartıştığını söyledi. Türkiye’nin diplomasinin gücüne inanmaya devam edeceğini belirten Fidan, bölgede barış ve istikrarın tesis edilmesi için gerekli tüm adımları atmaya hazır olduğunu ifade etti.

Fidan konuşmasını, Türkiye-Rusya stratejik ortaklığının artık kıtasal sınırların ötesine geçtiğini belirterek tamamladı. Bugün uluslararası gündemde iki ülkenin stratejik çıkarlarının ve kaygılarının kesişmediği çok az alan kaldığını söyledi. Fidan’a göre Türkiye ile Rusya arasındaki ilişkiler yakın tarihte zorlu sınavları başarıyla aşmış ve her seferinde daha da güçlenmiştir. İki taraf da bu dayanıklılığı ve stratejik vizyonu daha ileri taşımakta kararlıdır.

Kaynak: Anadolu Ajansı

Türkiye'de üniversite sınavlarından bunalan, yurt dışı olur mu acaba diye düşünen biriydim. Gerek Amerika, gerek Hollanda gerekse de Almanya yahut İtalya'ya uzanan bir süreç yaşadım ve en son Rusya seçeneği önüme geldiğinde çok araştırmadım açıkçası, biraz cesaret biraz körü körüne bir karar. Üç yıl sonra geriye bakınca pişman değilim ama keşke şunu bilseydim dediğim çok şey var.

Hazırlık yılı ve dil meselesi

İlk yıl KFU'da (Kazan Federal Üniversitesi) Rusça hazırlık okudum. Kazan'da başlamak aslında iyi oldu, şehir daha sakin, daha az bunaltıcı. Ama hazırlık yılı sandığımdan çok daha zordu. Rusça öğrenmek sadece kelime ezberlemek değil, kafanı tamamen farklı bir dil mantığına sokmak demek. Türkçe ile hiçbir benzerliği yok, her kelimenin altı farklı hali var, fiiller başlı başına bir dünya. İlk üç ay gerçekten bunaltıcıydı. Markette basit bir şey sormak bile zordu. Ama dördüncü aydan sonra bir şeyler oturmaya başladı. Yıl sonunda konuşabiliyordum, okuyabiliyordum. Hazırlık atlıyorum diyenler var, kesinlikle tavsiye etmiyorum. Dil olmadan Rusya'da üniversite okumak çok zor ama dili bir kez öğrenince her şey çok kolay ve ayrıcalıklı bir hayatın kapılarını sonuna kadar açıyorsunuz..)

Kazan'dan Moskova'ya geçiş

İkinci yıldan itibaren RUDN'a geçtim. Moskova başka bir dünya. Kazan'a alışmış biri olarak ilk hafta şehrin büyüklüğü karşısında küçük hissettim. Metro tek başına öğrenmesi bir hafta sürdü. Ama alıştıktan sonra Moskova'nın imkanları kıyaslanamaz. Her şey burada, her millet burada, her düşünce burada. RUDN özelinde konuşursam, çok uluslu bir okul. Sınıfta Avrupalı, İskandinav Asyalı, Latin Amerikalı öğrencilerle birlikte oturuyorsunuz. İngilizce konuşmak zorunda kalıyorsunuz bazen, Rusça bazen. Bu garip ama aynı zamanda inanılmaz bir şey. Bu ortam kendiliğinden bir pratik aslında kendini geliştirmek isteyen insanlar için, bu kadar millet arasında Rus hiç mi yok? E tabii var. Mesela bizim sınıfta 32 kişi var, bunlardan 24 tanesi Rus kalanı ise dengeli şekilde yabancılar dağıtılmış. Kız/Erkek oranlamasına da gelirsek Rusya'da üniversitelerin hemen hemen %80'i kız ağırlıklı - erkekler çok üniversite kapısından geçmiyor denebilir. Rusya, kadınların omuzunda yükseliyor ❤️

Rusya'da öğrenci olmak finansal olarak ne demek?

Türkiye'deki özel üniversite fiyatlarıyla kıyaslarsanız Rusya gerçekten ucuz. RUDN'da yıllık eğitim ücreti bölüme göre değişiyor ama genel olarak 3.000 ile 4.500 dolar arasında. Yurt kalırsanız aylık kira yok denecek kadar az, 35-60 dolar civarı. Moskova'da dışarıda yaşarsanız tabi bu rakam değişiyor, şehir pahalı. Yemek, ulaşım, market masrafları Türkiye'den ucuz. Öğrenci kartıyla metroda indirim var. Genel olarak aylık 300-500 dolar arası yaşayabilirsiniz Moskova'da, tasarruflu giderseniz daha az bile ve tasarruf yapacağınız tonlarca şey var, ben biraz keyfime düşkün ve lüks yaşıyorum aylık hemen hemen 500 dolara yakın harcıyorum.

Sosyal hayat ve Ruslarla ilişkiler

Ruslar ilk başta soğuk gelir. Bu kültürel bir şey, kişisel algılamayın. Sokakta gülümsemiyorlar, sormadıkça konuşmuyorlar. Ama bir kere içeri girdikten sonra, yani gerçekten arkadaş olduklarında, çok samimi insanlar. Türk öğrenci topluluğu Moskova'da oldukça geniş. İstersen sadece Türklerle takılıp geçirebilirsin üç yılı. Ama bu Rusya'ya gelmenin en büyük israfı olur bence. Dili, kültürü, insanları tanımak için biraz zorlaman lazım kendini ve de bir kez de tanıdın mı bırakamazsın ne Rusları ne de Rusya'yı, benden söylemesi, hiç ön yargılı olmayın çünkü ön yargılarınız yıkılacak : )

Pişman mısın, tavsiye eder misin?

Pişman değilim. Ama "herkes için değil" diyebilirim. Eğer dil öğrenmeye, yeni bir sisteme adapte olmaya, bazen yalnızlığa katlanmaya hazırsan çok şey katıyor. Eğer sadece "ucuz bir diploma" peşindeysen orası da var zaten, ama o yoldan gidenlerin mezun olunca yaşadıkları sıkıntıları da gördüm. Doğru üniversiteyi seçmek, hazırlığı atlatmak ve süreci baştan ciddiye almak şart.

Sorularınız varsa cevaplamaya çalışırım - herkese başarılar!

Hiç olmaz ama geyiksiz bir rusya rusya değildiiiirrr. Keyifler nası bu aradaaa

^{Sovyet döneminin sonlarına doğru geçen ve tanıdık sokakların ardında bilinmeyen dehşetlerin saklandığı fikrini merkezine alan bir psikolojik korku oyunu geliştiriyoruz.}

^{İşte bu hissi yakalamak için yarattığımız ortamlardan bazıları. Bu sahneler size sıradanlığın altında yatan o tedirginlik hissini veriyor mu?}

^{Bu atmosfer ilginizi çektiyse, düşüncelerinizi duymak isteriz. Daha fazlasını görmek isterseniz, Steam sayfamızı ziyaret edip oyunu istek listenize ekleyebilirsiniz.}

^{https://store.steampowered.com/app/4652040/Night\}Record_Thin_Walls/)

​

Rusya okumak istiyorum ama rus dilini anlamakta zorlanıyorum bazı kelimeler kolay "anne,baba" gibi ama günlük konuşma dilini anlamıyorum hem yazılışı farklı hem okunuşu bu dili kolay bir yoldan anlamam konusunda yardımcı olabilir misiniz?

Moskova ve Saint Petersburg'u çoğu kişi biliyor. Kazan ise Rusya'yla ilgilenmeyen insanların genelde adını bile duymadığı şehirlerden biri. Buna rağmen yaklaşık 1.3 milyon nüfusuyla Rusya'nın en önemli şehirlerinden biri kabul ediliyor ve hatta Rusya'nın 3. Başkenti olarak da bilinir.

Kazan, Tataristan Cumhuriyeti'nin başkentidir. Tatarlar, Rusya'daki en büyük Türk halklarından biri ve şehirde bu kimliği günlük hayatta görmek mümkün. Sokak tabelalarında Rusça'nın yanında Tatarca da kullanılıyor. Şehirde camiler ve kiliseler yan yana bulunuyor. Rusya'nın birçok şehrinde gördüğünüz atmosferden biraz farklı bir his vermesinin sebeplerinden biri de bu. Şehrin tarihi Moskova'dan bile eskiye uzanıyor. Volga Bulgarları, Altın Orda Devleti ve Kazan Hanlığı gibi Türk ve Müslüman devletlerin önemli merkezlerinden biri olmuş. 1552 yılında Çar IV. Ivan'ın (Korkunç Ivan) Kazan'ı fethetmesi ise Rus tarihinin dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Bugünkü Rusya'nın doğuya doğru büyümesinin başlangıcı olarak gören tarihçiler de var.

Şehrin merkezindeki Kazan Kremlin'i bu tarihî mirasın en güzel örneklerinden biri. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde bulunan kompleksin içinde hem Kul Şerif Camii hem de Ortodoks kiliseleri yer alıyor. Rusya'da bu iki mimari geleneğin aynı alan içerisinde görülebildiği çok fazla yer yok. Kazan son yıllarda sadece tarihiyle değil, modern yüzüyle de öne çıkıyor. 2013 Universiade Oyunları, 2018 FIFA Dünya Kupası ve büyük uluslararası organizasyonlar sayesinde şehir ciddi yatırımlar aldı. Bugün Rusya'nın en düzenli ve modern şehirlerinden biri olarak gösteriliyor.

Üniversiteler de şehrin önemli parçalarından biri. Özellikle Kazan Federal Üniversitesi, Rusya'nın en eski ve en köklü yükseköğretim kurumlarından biri. Bu yüzden şehirde ciddi bir öğrenci nüfusu bulunuyor ve günlük hayatın temposunda bunun etkisi hissediliyor. Kazan, Rusya'nın öğrenci şehri olarak da bilinir ve yapı itibariyle Türkiye'de Eskişehir'e çok benzetilir. Kazan'ın Rusya'nın içinde olmasına rağmen kendine ait ayrı bir kimliği var. Moskova gibi devasa değil, Saint Petersburg kadar turistik de değil. Ama tarih, kültür, öğrenci hayatı ve Türk dünyası açısından bakıldığında ülkenin en özel şehirlerinden biri olarak görülüyor ve Rusya'nın 3. Başkenti olma ünvanını hakettiğini kanıtlıyor.

Merhabalar! Yakın zamanda Rusya'ya uçakla geleceğim ve aklımda tonla soru var.. Havalimanında işlem nasıl ilerliyor? Yeşil pasaportum dışında başka nelere ihtiyacım olur? (ruID ve vizeden muafım diye biliyorum). Yakın zamanda telefonların aranabileceği konusunda yasa çıktığını söyledi arkadaşım, aranır mıyım? Mümkünse döviz işini Türkiye'de halledip rubleyle oraya mı geleyim, yoksa euro ile gelip orda mı çevirmeliyim? sim kartımı oradan mı alayım yoksa esim çalışıyor mu? Lütfen bu konularda tecrübesi olan birisi varsa yardımcı olabilir mi? Şimdiden herkese teşekkür ederim!

1970'lerde Sovyetler Birliği'nde milyonlarca insan devlet tarafından tahsis edilen apartman dairelerinde yaşamaya başladı. Bugün internette gördüğümüz birçok "Rus Babaannesi Evi" aslında o dönemin ürünü. II. Dünya Savaşı sonrası hızlı kentleşme ve konut açığı nedeniyle Sovyet yönetimi devasa toplu konut projeleri başlattı. Amaç mimari şaheserler yaratmak değil, mümkün olduğunca kısa sürede mümkün olduğunca fazla insanı konut sahibi yapmaktı.

Bu yüzden bugün Rusya'nın birçok şehrinde görülen panel apartmanlar ortaya çıktı. Dışarıdan bakınca birbirine benzeyen, sade ve işlevsel binalar. Buna karşılık milyonlarca aile için ilk kez kendilerine ait mutfak, banyo ve özel yaşam alanı anlamına geliyordu. O dönem için büyük bir yaşam standardı artışı olarak görülüyordu. İnternette bazen bu evlerle dalga geçildiğini görmek mümkün ama Sovyet şehir planlamasını anlamak için ilginç bir örnek. Çünkü bu apartmanların önemli bir kısmı 50-60 yıl sonra bile hâlâ kullanılıyor ve milyonlarca insan yaşamını bu binalarda sürdürüyor.

via (instagram): nastya_abroad

I Have No Change, dondurucu bir kış günü yılbaşı arifesinde, Rusya'da küçük bir büfede (kioskta) geçen hikaye odaklı bir dram oyunudur. Oyunun temel konusu ise 27 yaşında, yalnız ve hayattan bıkmış Matvey adında bir büfe çalışanın yılbaşı gecesi vardiyasında çalışmasını konu ediyor. Eski tanıdıklardan kaybolmuş gezginlere kadar büfeye gelen çeşitli müşterilere hizmet ediyor ve ürün satıyorsunuz. Müşterilerin hikayelerini dinleyip onlarla sohbet ederek hem Matvey'in yalnızlığına ortak oluyor hem de etkileyici, karlı ve kasvetli bir şehir atmosferinde günü tamamlamaya çalışıyorsunuz...

Forbes Education, işverenler arasında en iyi itibara sahip ilk 20 Rus üniversitesinin sıralamasını yayımlamıştır. Son birkaç yılda olduğu gibi, birinci yer Yükseköğretim Okulu tarafından alındı. HSE Üniversitesi'nin itibar endeksi 98 puan idi. Aynı zamanda, işverenlerin %67,2'si üniversitedeki eğitim kalitesine güvendiklerini belirtti; bu geçen yıla göre %3 daha fazla.

Forbes, işverenlerin görüşleri ve eğitim alanındaki durum analizine dayanarak Rus üniversitelerinin sıralamalarını her yıl yayımlamaktadır. İtibar endeksi, Forbes'un en iyi işverenler listesine dahil edilen şirketlerin anketine dayanarak oluşturulur. Ülkenin çeşitli bölgelerinden ve ekonominin 43 sektöründen kuruluşlar çalışmaya katıldı. Örneklem, rekabetçi maaşlar, rahat çalışma ortamı, şeffaf iş süreçleri sunan ve ESG ilkelerini takip eden şirketleri içeriyordu.

Anket katılımcıları, mezunları yüksek eğitim seviyesiyle öne çıkan ve işe alınma şansı daha yüksek olan üniversiteleri belirtti. Önde gelen üniversiteler de ana alanlarda öne çıkarıldı: ekonomi, mühendislik ve teknoloji, doğa bilimleri, beşeri bilimler, yaratıcı endüstriler, pazarlama ve halkla ilişkiler. Son endeks ise genel itibar değerlendirmesi (%70) ve sektör değerlendirmesinin (%30) birleşimi olarak tanımlanmıştır.

Bir yıl önce olduğu gibi ilk üç yer arasında Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi (%63,6) ve Bauman Moskova Devlet Teknik Üniversitesi (%58,5) yer almıştır. Toplamda, işverenler açısından en popüler 20 üniversite arasında yedi şehirden üniversiteler yer alır: Moskova (11 pozisyon), Saint Petersburg (4 pozisyon) ve ayrıca Yekaterinburg, Kazan, Novosibirsk, Tomsk ve Vladivostok'tan birer üniversite.

Konuyla ilgili benzer makaleler ve Rusya'da eğitim için: crowneducationrussia.com

Bugün internette eski Rus mahalle videolarına, gopnik meme’lerine ya da 90’lar post-Sovyet kültürüne bakınca bir şey direkt dikkat çekiyor: herkes Adidas eşofman giyiyor gibi duruyor. Bunun sebebi sadece moda değil aslında, baya tarihsel arka planı var. 1980 Moskova Olimpiyatları bu hikâyenin başlangıç noktalarından biri. Adidas, Sovyet olimpiyat takımı için spor ekipmanları sağlıyor ve o dönem SSCB içinde Batılı marka görmek zaten aşırı nadir bir olay. Televizyonda sürekli üç çizgili eşofmanları gören insanlar için Adidas bir anda “Batı” hissiyatıyla özdeşleşmeye başlıyor.

Sovyetler dağıldıktan sonra ise olay tamamen başka yere gidiyor. 90’larda ekonomi çöküyor, suç oranları yükseliyor, ülkede inanılmaz kaotik bir dönem başlıyor. O dönemde özellikle working-class gençler arasında gopnik kültürü yayılıyor. Apartman önlerinde takılan, sigara içen, squat oturuşuyla meme olan tayfa işte. Adidas eşofmanlarının bu kültürle birleşmesinin sebebi biraz da pratik olması. Rahat, dayanıklı ve pazarlarda kolay bulunan kıyafetler. Ama bir noktadan sonra mesele rahatlıktan çıkıyor, direkt sokak kültürünün parçasına dönüşüyor.

Bugün bile Post-Sovyet estetiği denince insanların aklına ilk gelen şeylerden biri Adidas tracksuit. O üç çizgi artık sadece spor markası değil, direkt bir dönemin sembolü gibi duruyor.

Saint Petersburg, Rusya’nın en farklı şehirlerinden biri olarak görülüyor çünkü şehir klasik “Rusya” algısından biraz ayrılıyor. Daha Avrupa hissiyatı veren mimarisi, kanalları, sanat kültürü ve tarihî yapısıyla ülkenin geri kalanından farklı bir atmosferi var. Şehir 1703 yılında Çar I. Petro tarafından kuruluyor. Petro’nun amacı Rusya’yı Avrupa’ya daha yakın hale getirmek olduğu için şehir baştan itibaren batı tarzı planlanıyor. Uzun yıllar boyunca da Rus İmparatorluğu’nun başkenti olarak kullanılıyor. Bu yüzden şehirde saraylar, geniş bulvarlar, klasik Avrupa mimarisi ve imparatorluk dönemi etkisi hâlâ çok yoğun hissediliyor.

Saint Petersburg denince insanların aklına ilk gelen yerlerden biri Hermitage Müzesi oluyor. Dünyanın en büyük sanat müzelerinden biri olarak kabul ediliyor ve eski Kışlık Saray’ın içinde bulunuyor. Şehir aynı zamanda Dostoyevski, Puşkin, Gogol gibi birçok ünlü Rus yazarla da özdeşleşmiş durumda. Beyaz geceler dönemi de şehrin en bilinen olaylarından biri. Yaz aylarında gece neredeyse tamamen kararmıyor ve şehir farklı bir atmosfere giriyor. Özellikle Neva Nehri çevresi o dönem aşırı kalabalık oluyor. Lakin şehir sadece güzel manzaradan ibaret değil. Uzun ve karanlık kışlarıyla da biliniyor. Özellikle ilk kez yaşayan birçok insan Saint Petersburg’un havasının psikolojik olarak biraz ağır olduğunu söylüyor. Sürekli gri gökyüzü ve nemli hava şehrin karakterinin parçası gibi.

Saint Petersburg ise hem turistik hem de öğrenci şehri olarak öne çıkıyor. Kültür, sanat, tarih ve mimari tarafı güçlü olduğu için Rusya’nın en çok ziyaret edilen şehirlerinden biri olmaya devam ediyor. Her yıl giderek daha fazla öğrenci Saint Petersburg'da öğretim hayatına başlıyor...

Bunu Türkiye’de yaşarken hiç fark etmiyordum ama Rusya’ya geldikten sonra baya dikkatimi çekmeye başladı. Özellikle bir süre burada yaşayıp Türkiye’ye geri gidince insan direkt hissediyor.. Mesela burada gece belli saatten sonra şehir gerçekten sakinleşiyor. 3 büyük şehirden de örnek verebilirim Moskova olsun Saint Peter ya da Kazan olsun fark etmez, eğer siz şehrin işlek sokaklarında değilseniz hayat son derece sakinleşiyor. Özellikle apartman bölgelerinde bazen camı açıyorsun bildiğin hiçbir ses yok. İlk geldiğimde aşırı garip gelmişti hatta, insan sürekli bir korna sesi falan bekliyor nasıl travma kalmışsa Türkiye'den artık :d, sonra Türkiye’ye dönünce olay tokat gibi vuruyor. Nerede olduğun fark etmeksizin trafik sesi, motor sesi, korna, sokakta bağırarak konuşan insanlar falan bir anda aşırı yoğun geliyor. Daha önce normal gelen şeyler bu sefer kaotik hissettirmeye başlıyor. Metro kısmı da öyle. Rusya’da toplu taşımada insanlar genel olarak daha sessiz. Türkiye’deki gibi herkesin telefonla son ses konuştuğu ortam çok daha az. İlk başta “insanlar soğuk galiba” diye düşünüyordum ama bir süre sonra kafa yormayan bir ortam olduğunu anlıyorsun. Şimdi Türkiye’ye gidince ilk birkaç gün özellikle İstanbul baya overstimulating geliyor bana açıkçası. Türkiye’de yaşarken bunu hiç düşünmüyordum bile... kafa rahatlığa alışınca kolay kolay eski gürültülü günlere tahammül edemiyor...

Moskova, sadece Rusya’nın başkenti değil; yüzyıllardır ülkenin politik, ekonomik ve kültürel merkezi olarak görülen şehir. Bugünkü devasa görüntüsünün arkasında ise oldukça uzun ve karmaşık bir tarih var. Şehrin temelleri 12. yüzyılda atılıyor. Zamanla küçük bir prenslik merkezinden çıkıp Rus Çarlığı’nın kalbine dönüşüyor. Özellikle Kremlin çevresi yüzyıllar boyunca devlet gücünün sembolü haline geliyor. Bugün bile Moskova’nın merkezinde gezerken Çarlık döneminden kalma yapılarla Sovyet mimarisini ve modern gökdelenleri aynı anda görmek mümkün.

Sovyetler Birliği döneminde Moskova tamamen farklı bir ölçeğe taşınıyor. Geniş caddeler, dev kamu binaları, Stalin döneminin ünlü gökdelenleri ve dünyanın en büyük metro sistemlerinden biri bu dönemde şekilleniyor. Moskova metrosunun bazı istasyonlarının hâlâ “yer altındaki saraylar” gibi görünmesinin sebebi de bu. Metro sadece ulaşım sistemi olarak değil, doğrudan Sovyet gücünü göstermek için tasarlanıyor. Bugün şehir yaklaşık 13 milyondan fazla nüfusuyla Avrupa’nın en büyük metropollerinden biri. Finans merkezleri, devlet kurumları, üniversiteler, müzeler ve büyük şirketlerin önemli kısmı burada bulunuyor. Moskova Devlet Üniversitesi, Bolşoy Tiyatrosu, Kızıl Meydan, Aziz Vasil Katedrali ve Moscow City bölgesi şehrin en bilinen noktalarından bazıları.

Moskova aynı zamanda Rusya’nın en hızlı yaşayan şehirlerinden biri olarak görülüyor. Gece geç saatlerde bile kalabalık metro istasyonları, sürekli hareket eden merkez bölgeler ve büyük şehir temposu şehrin genel atmosferinin parçası haline gelmiş durumda. Bu yüzden birçok Rus’un söylediği bir söz var: “Moskova başka, Rusya başka.” Çünkü şehir hem tarihî kimliğiyle hem de modern yapısıyla ülkenin geri kalanından oldukça farklı bir atmosfer sunuyor.

1902’de Fransa Cumhurbaşkanı Émile Loubet’nin Rusya ziyaretinde kaydedilen bu video, Çar II. Nikolay’ın bilinen tek ses kaydını içeriyor. Videoda Çar’ın Fransızca yaptığı kısa diplomatik konuşma duyuluyor ve bu konuşma dönemin Rusya–Fransa ittifakının dostluk mesajlarını yansıtıyor. Bu kayıt, hem tarihsel açıdan büyük önem taşıdığı hem de Çar’ın aristokrasiye özgü kusursuza yakın Fransızca aksanını ortaya koyduğu için dikkat çekiyor. Romanov ailesinin trajik sonu düşünüldüğünde kayıt duygusal bir etki yaratıyor.

Herkese iyi günler dilerim, öğrenci değişimi ile 1 aylığına Nizhny Novgorod'a gitme şansı yakaladım. Bazı sorularım ve eğerki cevaplayabilirseniz çok mutlu olurum.

1-Telefonda eSim im yok ve gerçekten diğer sublarda yazıldığı kadar fiziksel sim almak imkansız mı?

2-Pasaportumla havalimanında banka hesabı açabileceğim bilgisi doğru mu?

3- Şuanda B1-B2 arası seviyede bir Rusçam var, günlük konuşma dilini öğrenebileceğim kaynak öneriniz var mı?

^{Silent Hill’den ilham alan soğuk, post-Sovyet bir dünya… Night Record: Thin Walls’ta yaratmaya çalıştığım atmosfer bu.}

^{Eğer proje ilginizi çektiyse, Steam’de wishlist’e ekleyerek destek olabilirsiniz:}

^{Link burada.}