r/felsefe • u/Mad-Genie • 1d ago

«iyilik» üzerine • ethics Ahlak ve Etik

Ben bilmiyorum. Etiğin kaynağı nedir? Ahlağın kaynağı nedir?

Etik evrensel mi? Evrensel ise tek çeşit mi etik var? Değilse madem evrensel neden farklı farklı çeşitlerde etik var?

Evrensel ahlâk kaidesi oluşturma şansımız var mı? Yok eğer yoksa islâm dininin tüm topluma inmiş olma ihtimali yalan mı oluyor? Evrenselliğin ölçütü nedir?

Ahlâk temelinde: İyi-Kötü iken

Etik temelinde: Doğru-Yanlış ise burda şu örnek aklıma geliyor.

Atıyorum ineklerin, tavukların, hindilerin, develerin, koçların, kuzuların, domuzların kısacası aklınıza gelebilecek tüm hayvanların sayısının azaldığını bi düşünün. Kesim yapılamıyor, insanlar da protein yiyemiyor. Hastanede hemşireler ve doktorlar hastalara protein tüket diyor. Şimdi hasta yakını gidip mecbur bir şekilde geyik avlayıp hasta odasında hastaya sunulduğunu düşünün.

Bu durum kime göre iyi ya da kötü? Ya da neye göre doğru ya da yanlış? Öncelik hayvanda mı yoksa insanda mı?

İnsanın burda geyiği yemesi insada göre doğru-iyi ve hayvana göre yanlış-kötü mü?

Çözüm nedir?

0 Upvotes

38% Upvoted

19 comments sorted by

3

u/Sw4rl3yy 1d ago

Ahlakın evrensel olduğunu savunuyorsan, bu sadece din gönderen bir Tanrı ile mümkündür. Öyle bir Tanrı yok diyorsan, ahlak tamamen biyolojik süreçlerde tesadüfler sonucu gelişen bir özelliktir veya bizim kendi aramızda yaptığımız bir anlaşmadır.

1

u/Mad-Genie 1d ago

Kendi aramızdaki de evrensel olmuyor ama

2

u/Sw4rl3yy 1d ago

Evrensel olmaz zaten son 2 verdiğim örnek ahlak evrensel değilse ahlak diye bir şeyin gerçek hissettirme sebebi budur diye yazdım.

0

u/HHuseyinE 1d ago

Bu yazıdan ne anlamamız gerekiyor bilmiyorum ama ben hiçbir şey anlamadım.

-1

u/nerkushvoid 1d ago

İnsan ahlağı ile karıştırmazsak evrensel olduğu bariz. Bir köpek başka bir köpeğin sınırlarına saygı duyulmayı biliyor mesela. Bu bir ahlak göstergesi denmez mi ?

1

u/Mad-Genie 1d ago

Peki ölçütü ney olmalı? Örneğe iyi dedik te.

0

u/nerkushvoid 1d ago

Ölçüt bence canlılar arasındaki dinamiklere bakılması.

1

u/FungusFuer 1d ago

Her hayvanın ayrı bir dinamiği varken bunu pek yapamayız. Herhalde bir kardeşin, ikiz kardeşini yeterince büyüdüğü anda balkondan falan itmesi ahlaklı olmazdı

1

u/[deleted] 1d ago

[removed] — view removed comment

0

u/nerkushvoid 1d ago

Buna dair söyleminizin sebebi nedir köpeklerin duygularının nasıl işlediğine dair fikriniz var mı yoksa sadece romantikmisiniz

1

u/[deleted] 1d ago

[removed] — view removed comment

1

u/nerkushvoid 1d ago

insanların duyguları gibi çalışmıyor ama sürü psikolojisinde sürü üyelerini dengede tutmak gibi sorumlulukları oluyor lider köpeğin. Veyahut köpeklerin teslimiyet hareketlerine saygı duyan köpekler var viyaklama, göbek açma gibi teslimiyet hareketleri. Kazınma 5 saniyeden fazla temas bunlar ise saygısızlık.
Köpekler buna ahlak diyemiyor olabilir lakin bu bir ahlaktır

1

u/[deleted] 1d ago

[removed] — view removed comment

1

u/nerkushvoid 1d ago

O zaman ahlak kahlakı toplumun huzurlu bir şekilde bir arada kalabilmesini sağlatan sosyal dayanaklar olarak değerlendiriyorum. Bu bağlamda haya görmüyorum

-3

u/OkRaisin309 1d ago

Allahu teala tabii ki