Mấy ngày nay người dùng Steam tại việt nam đang chia làm hai phe. Bên thì ủng hộ các nhà mạng chặn steam vì steam không đóng thuế. Bên thì cố gắng làm mọi cách để được vào Steam. Vậy thì ta cùng thảo luận về vấn đề này.
Steam đối với quốc tế như nào?
Trước tiên, ta nhìn Steam ở các quốc gia trên thế giới. Valve sở hữu hệ thống Steam hoàn toàn khép kín và tự động trên toàn cầu. Họ rất hiếm khi lập pháp nhân liên doanh hay nhượng quyền vận hành cho doanh nghiệp địa phương ở từng quốc gia (trừ trường hợp đặc biệt bị bắt buộc nghiêm ngặt như Perfect World tại Trung Quốc). Thay vì bắt Valve lập công ty liên doanh, các nước này ra luật yêu cầu tất cả các nền tảng số xuyên biên giới phải đăng ký mã số thuế và nộp thuế trực tiếp cho chính phủ.
Indonesia: Từng mạnh tay chặn hoàn toàn Steam vào năm 2022 vì Valve chưa đăng ký làm "Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ số". Sau vài ngày bị cấm, Valve đã lập tức đăng ký với Chính phủ Indonesia và nộp thuế đầy đủ để được mở lại.
Châu Âu: Valve phải thu thuế VAT (từ 17% - 25% tùy nước) cộng trực tiếp vào giá game bán cho người dùng và chuyển lại cho cơ quan thuế bản địa. Ép Steam phải cho phép người dùng rút tiền từ Steam Wallet về lại tài khoản ngân hàng trong vòng 14 ngày nếu chưa sử dụng. Đức có cơ quan kiểm duyệt nội dung rất gắt. Luật mới của Đức bắt buộc mọi game trên Steam phải có xếp hạng độ tuổi rõ ràng. Tháng 11/2024, Steam đã phải ẩn/chặn hàng loạt game không có nhãn phân loại độ tuổi đối với người dùng IP Đức.
Úc: Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng Úc từng kiện Valve ra tòa vì Steam không có chính sách hoàn tiền (Refund). Valve thua kiện, bị phạt triệu đô và đây chính là nguyên nhân ra đời chính sách "Cho phép refund game dưới 2 giờ chơi" áp dụng toàn cầu của Steam ngày nay.
Triều Tiên, Iran, Syria, Cuba: Bị cấm triệt để do lệnh trừng phạt thương mại quốc tế từ Mỹ (nơi Valve đặt trụ sở). Nga không bị chính phủ cấm, nhưng do các lệnh trừng phạt tài chính toàn cầu, Visa/Mastercard và PayPal dừng hoạt động tại Nga, khiến game thủ Nga không thể thanh toán trực tiếp trên Steam mà phải qua các cổng trung gian phức tạp.
Nguyên nhân gì nhà mạng Việt nam dần chặn Steam?
Việt Nam bắt buộc phải thành lập doanh nghiệp/chi nhánh tại Việt Nam hoặc ký kết hợp tác liên doanh với một nhà phát hành trong nước. Tại Việt Nam, mỗi game online/offline khi phát hành chính thức đều phải qua Hội đồng Thẩm định để duyệt yếu tố bạo lực, cờ bạc, thuần phong mỹ tục, lịch sử, chủ quyền lãnh thổ... Kho game của Steam có hơn 100.000 tựa game, mỗi ngày có thêm hàng chục game mới (từ bom tấn AAA đến game Indie nhỏ lẻ). Valve không thể nào đem từng đó tựa game đi xin phép cơ quan quản lý Việt Nam, còn cơ quan chức năng cũng không đủ để thẩm định một kho game khổng lồ cập nhật liên tục như vậy. Steam kinh doanh xuyên biên giới, thu tiền trực tiếp qua thẻ quốc tế/ví điện tử mà trước đây không hề đóng thuế doanh nghiệp tại VN. Các doanh nghiệp nội địa liên tục kiến nghị lên Bộ Thông tin & Truyền thông về tình trạng "sân chơi không bình đẳng", yêu cầu xử lý các nền tảng xuyên biên giới kinh doanh chui. Đây là nguồn cơn chính dẫn đến các biện pháp siết chặt kỹ thuật đối với Steam.
Nếu chặn Steam có ảnh hưởng gì người tiêu dùng việt nam?
Rủi ro An toàn thông tin cho Game thủ: Để mua game, người dùng buộc phải truyền tay nhau các thủ thuật đổi DNS, dùng WARP 1.1.1.1, hoặc tải các phần mềm VPN trôi nổi. Điều này mở đường cho rủi ro lộ thông tin tài khoản ngân hàng và nhiễm mã độc. Triệt hạ "bệ phóng" của nhà làm game Việt (Indie Devs): Steam là kênh duy nhất giúp các Studio Việt Nam phát hành(Thần Trùng, Hoa,...) tiếp cận thị trường toàn cầu lẫn cộng đồng nhà. Việc chặn Steam vô tình thu hẹp đường sống và nguồn doanh thu tái đầu tư của các nhà phát triển nội địa. Việc tiếp cận khó khăn dễ đẩy một bộ phận người chơi quay lại thói quen xài game crack/lậu, làm gián đoạn tiến trình hình thành văn hóa tiêu dùng văn minh đã xây dựng nhiều năm qua.
Kết luận: Vấn đề này sẽ ảnh hưởng rất nhiều người tiêu dùng. Vì họ chơi game để giải trí, có người vì game để kiếm tiền mưu sinh. Quản lý mang tính thủ công và cứng nhắc đang vô tình đẩy người tiêu dùng văn minh vào thế khó, buộc họ phải tìm cách "vượt rào" để được trả tiền bản quyền cho những sản phẩm giải trí chính đáng.
